Paris, Varsovie,
C’est avec une profonde tristesse que la famille vous communique le décès de l’artiste plasticienne, sculptrice et performeuse Elżbieta Cieślar (née Dembińska), survenu dans la nuit du 13 au 14 novembre 2026 à l’âge de 91 ans à Briançon (Hautes Alpes).
Son œuvre, saluée lors d’une grande rétrospective au Centre d’Art Contemporain du Château Ujazdowski à Varsovie en 2002, laisse un héritage artistique et humain d’une grande richesse, porté par une quête constante de dialogue, d’imagination et de liberté.
Une pionnière de l’art engagé et participatif
Née à Varsovie le 3 décembre 1934, Elżbieta Cieślar étudie aux Académies des Beaux-Arts de Cracovie puis de Varsovie. Dès les années 1960, elle développe une approche pluridisciplinaire mêlant sculpture, design industriel, scénographie et performance. Avec un engagement politique en faveur des libertés, au sein de Solidarnosc notamment.
De 1973 à 1978, elle dirige l’emblématique Galerie Repassage à Varsovie avec son mari, ami et partenaire artistique de toujours, Emil Cieślar. Ce lieu indépendant s’impose alors comme un foyer essentiel de la néo-avant-garde polonaise et de la liberté d’expression. C’est là qu’ils conçoivent des œuvres participatives marquantes, à l’image de La Collection des chaussures usées (1975), ou encore la série des Labyrinthes (1973-1974) et le Carrousel des attitudes.

L’exil en France et les actions politiques
La situation en Pologne à la fin des années 1970 et la pression mise sur les artistes en particulier la contraint à s’exiler. Installée en France à partir de 1978, elle poursuit aux côtés d’Emil Cieślar une œuvre résolument engagée en faveur des droits humains et de l’opposition démocratique polonaise.
Parmi leurs actions les plus célèbres figure Le Cercueil de Malevitch (juin 1979). En marge de l’exposition Paris-Moscou au Centre Georges-Pompidou, ils organisent avec des dissidents russes et des intellectuels français une procession portant un cercueil suprématiste accompagné d’une copie du Carré blanc sur fond noir portant l’inscription : « Ci-gît l’avant-garde russe assassinée par le socialisme soviétique ». Ils marqueront également les esprits avec La Paix olympique (1980) devant le Centre Pompidou ou encore Les Escaliers de la mémoire en Pologne (1988).
Ses œuvres sont conservées et exposées dans plusieurs institutions et lieux culturels en Pologne : au Musée d’Art moderne de Varsovie, qui intègre certaines de leurs installations majeures comme Malevich’s Coffin (1979–1993) ainsi que dans plusieurs autres musées d’art polonais à Varsovie, Cracovie, Radom et Przysucha.

Transmission et ancrage dans la Drôme
Installée en Haute-Savoie puis à Die dans la Drôme, Elżbieta Cieślar accorde une place centrale à la pédagogie et au partage de la création.
Elle met en scène un film documentaire consacré à l’œuvre du sculpteur Krzysztof M. Bednarski, dans le cadre d’un cycle pédagogique « Przez film do sztuki » [Vers l’art par le film], dédié aux artistes contemporains. (résumé)
https://media1.artmuseum.pl/video/360p/3da986afa5ed5efbcd92f37bcd55b78c.mp4
À travers l’association Art & Montagne, fondée en 1994, elle anime pendant plusieurs décennies des ateliers, des stages de sculpture sur bois et terre, ainsi que des interventions artistiques auprès des enfants et des adultes.
Anna Cieślar
sa famille et l’association Art & Montagne
Une cérémonie d’hommage aura lieu à Paris le 27 novembre et à Varsovie le 30 novembre
Odejście Elżbiety Cieślar (1934–2026), wybitnej postaci polsko-francuskiej sztuki współczesnej
Z głębokim smutkiem rodzina zawiadamia o śmierci artystki sztuk wizualnych, rzeźbiarki i performera Elżbiety Cieślar (z domu Dembińskiej), która zmarła w nocy z 13 listopada 2026 roku w wieku 91 lat w Briançon (Wysokie Alpy).
Jej dorobek, doceniony podczas wielkiej retrospektywy w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, pozostawia niezwykle bogate dziedzictwo artystyczne i ludzkie, niesione ciągłym poszukiwaniem dialogu, wyobraźni i wolności.
Pionierka sztuki zaangażowanej i partycypacyjnej
Urodzona w Warszawie 3 grudnia 1934 roku, Elżbieta Cieślar studiowała w Akademiach Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie w Warszawie. Już od lat 60. rozwijała podejście interdyscyplinarne, łączące rzeźbę, wzornictwo przemysłowe, scenografię i performance.
W latach 1973–1978 prowadziła w Warszawie kultową Galerię Repassage wraz ze swoim mężem, przyjacielem i wieloletnim partnerem artystycznym, Emilem Cieślarem. To niezależne miejsce stało się kluczowym ośrodkiem polskiej neoawangardy i wolności słowa. To tam tworzyła znaczące dzieła partycypacyjne, takie jak Kolekcja używanych butów (1975) a także seria Labirynty (1973–1974) czy Karuzela postaw.
Emigracja do Francji i akcje polityczne
Sytuacja w Polsce pod koniec lat 70. oraz naciski wywierane na artystów zmusiły ją do udania się na emigrację. Od 1978 roku zamieszkała we Francji, gdzie u boku Emila Cieślara kontynuowała twórczość zdecydowanie zaangażowaną w ochronę praw człowieka i wsparcie polskiej opozycji demokratycznej.
Do ich najsłynniejszych akcji należy Trumna Malewicza (czerwiec 1979). W kulisach wystawy Paryż-Moskwa w Centrum Georges Pompidou zorganizowali wraz z rosyjskimi dysydentami i francuskimi intelektualistami procesję z trumną w stylu suprematycznym oraz kopią obrazu Biały kwadrat na białym tle z napisem: „Tu leży awangarda rosyjska zamordowana przez socjalizm radziecki”. Dzieło to znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Zapisali się w pamięci również takimi akcjami jak Pokój olimpijski (1980) przed Centrum Pompidou czy Schody pamięci (1988).
Jej prace są przechowywane i eksponowane w wielu instytucjach oraz ośrodkach kultury: w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, które posiada w swoich zbiorach wybitne instalacje (w tym Trumnę Malewicza, 1979–1993), a także w wielu innych polskich muzeach sztuki w Warszawie, Krakowie, Radomiu i Przysusze.
Edukacja i zakorzenienie w Departamencie Drôme
Mieszkając w Górnej Sabaudii, a następnie w Die w departamencie Drôme, Elżbieta Cieślar przywiązywała szczególną wagę do pedagogiki i dzielenia się procesem twórczym. Poprzez stowarzyszenie Art & Montagne, założone w 1994 roku, przez wiele dekad prowadziła warsztaty, kursy rzeźbienia w drewnie i glinie oraz zajęcia artystyczne dla dzieci i dorosłych.
Anna Cieślar
Rodzina oraz stowarzyszenie Art et Montagne
Uroczystości upamiętniające odbędą się w Paryżu 27 listopada oraz w Warszawie 30 listopada w Borkowicach






